Pierwsza pomoc

Prawne podstawy udzielania pomocy



Obowi您ek udzielania pomocy , Cywilnoprawne skutki udzielania pomocy , Karne skutki udzielania pomocy



Obowi您ek udzielania pomocy

   Prawny obowi您ek udzielania pomocy jest okre郵ony artyku貫m 164 kodeksu karnego, kt鏎y w ca這軼i brzmi jak nast瘼uje:
§1. Kto cz這wiekowi znajduj帷emu si w po這瞠niu gro膨cym bezpo鈔ednim niebezpiecze雟twem utraty 篡cia, ci篹kiego uszkodzenia cia豉 lub ci篹kiego rozstroju zdrowia nie udziela pomocy, mog帷 jej udzieli bez nara瞠nia siebie lub innej osoby na niebezpiecze雟two utraty 篡cia lub powa積ego uszczerbku na zdrowiu - podlega karze pozbawienia wolno軼i do lat 3.
§2. Nie podlega karze, kto nie udziela pomocy, do kt鏎ej jest konieczne poddanie si zabiegowi lekarskiemu, albo w warunkach, w kt鏎ych mo磧iwa jest natychmiastowa pomoc ze strony instytucji lub osoby bardziej do tego powo豉nej.
Przes豉nk obowi您ku udzielania pomocy jest zgodnie z kodeksem karnym zaistnienie sytuacji konieczno軼i. Obejmuje to wypadki, katastrofy lub nag貫 pogorszenie w przebiegu choroby. Nie odgrywa przy tym roli, czy ofiara jest sama winna swemu krytycznemu po這瞠niu. St康 zasadniczy obowi您ek udzielenia pomocy obejmuje r闚nie niedosz造ch samob鎩c闚. Nie wolno zak豉da, w 瘸dnym wypadku, 瞠 nieprzytomny samob鎩ca, kt鏎y cho sam chcia si pozbawi 篡cia, nie chce zosta uratowany.
   Obowi您ek udzielania pomocy ma jednak pewne ograniczeni: nale篡 wzi望 pod uwag nie tylko bezwzgl璠n konieczno嗆 ratowania, ale i obiektywn mo磧iwo嗆.
   Zgodnie z duchem prawa konieczno嗆 udzielania pomocy istnieje w闚czas, gdy jej zaniechanie stwarza niebezpiecze雟two powstania dalszych szk鏚. Okre郵a to pogorszenie choroby, wyst徙ienie b鏊闚 lub 鄉ier rannego czy chorego. Je郵i w sytuacji wymagaj帷ej ratowania wystarczaj帷a pomoc zosta豉 ju udzielona przez inn osob, nie ma potrzeby oferowania swoich us逝g. Ratowanie jest wymagane w闚czas, gdy nie 陰czy si ze zbytnim ryzykiem. Gdy kto nie umie p造wa, nie powinien skaka do rw帷ej rzeki, aby ratowa ton帷ego, powinien natomiast sprowadzi inn osob zdoln do tej czynno軼i. Nie wymaga si r闚nie, aby osoba odpowiednio nie chroniona wyci庵a豉 pasa瞠r闚 z p這n帷ego samochodu. Wymagane jest natomiast pogodzenie si z ewentualn strat materialn lub niewielkim nara瞠niem na uszkodzenie cielesne niepor闚nywalne do gro膨cego ofiarom wypadku niebezpiecze雟twa. Przyk豉dem mo瞠 by niestawienie si na rozmowy handlowe, zabrudzenie ubrania w czasie ratowania rannego w przypadku gro幡ej dla jego 篡cia sytuacji lub ryzyko doznania niewielkiego otarcia sk鏎y w czasie prowadzenia zabieg闚 ratuj帷ych 篡cie. Ratownikowi nie wolno ponadto udzielaj帷 pomocy zaniedbywa przy tym swoich wa積ych obowi您k闚 s逝瘺owych. Nie wolno na przyk豉d dr騜nikowi kolejowemu czy funkcjonariuszowi czuwaj帷emu nad bezpiecze雟twem lot闚 opuszcza swojego miejsca pracy, gdy mog這by to zagrozi 篡ciu innych ludzi, mimo 瞠 w okolicy zaistnia豉 sytuacja rzeczywi軼i wymagaj帷a udzielenia pomocy. Wymienione osoby mog natomiast, spe軟iaj帷 og鏊ny obowi您ek udzielania pomocy, zawiadomi natychmiast telefonicznie s逝瘺y ratunkowe.
   Od kogo, kto ma kwalifikacje w udzielaniu pierwszej pomocy, 膨da si nie tylko, aby ratowa poszkodowanych w nag造m wypadku stosuj帷 og鏊nie przyj皻e metody. Od kwalifikowanego ratownika wymaga si ponadto, aby jego pomoc by豉 "mo磧iwie najlepsza" i wykonana w spos鏏 najbardziej skuteczny. Je郵i ratownik ma fachowe umiej皻no軼i nabyte w czasie szkolenia, powinien je praktycznie zastosowa. Indywidualny ratownik ma szczeg鏊ny obowi您ek zastosowania w pe軟i swojej wiedzy tak, aby udzielona przez niego pomoc mia豉 cechy pomocy kwalifikowanej. Ratownik jest zobowi您any do zastosowania ka盥ej znanej sobie metody, je郵i w danym przypadku sytuacja tego wymaga.

Cywilnoprawne skutki udzielania pomocy

   W przypadkach udzielania pomocy powstaj dwa przeciwstawne aspekty odpowiedzialno軼i cywilnoprawnej. Z jednej strony ratownik mo瞠 przedstawi roszczenia wzgl璠em poszkodowanego, lecz z drugiej strony, r闚nie poszkodowany mo瞠 膨da od ratownika zado嗆uczynienia.
   Prawo cywilne kwalifikuje udzielenie pierwszej pomocy jako, "niezlecone wykonanie zadania". Wykonawca niezleconego zadania odpowiada za szkody powsta貫 w wyniku niew豉軼iwie wykonanych czynno軼i jedynie w闚czas, gdy te szkody s nast瘼stwem rozmy郵nego lub wyra幡ie niedba貫go wykonania zadania. Wyra幡ego zaniedbania dopuszcza si ten, kto w okoliczno軼iach wymagaj帷ych szczeg鏊nej dba這軼i narusza ten nakaz w spos鏏 ra膨cy, nie zwracaj帷 uwagi na to, co w danym przypadku powinno by oczywiste dla ka盥ego rozs康nego cz這wieka i nie stosuj帷 najbardziej prostych rozwi您a.
   Post瘼owanie lekarza lub wyszkolonego w udzielaniu pierwszej pomocy ratownika b璠zie oceniane bardziej surowo ni osoby przypadkowej, postronnej.
   Ratownik mo瞠 za膨da odszkodowania za strat poniesion w trakcie udzielania pomocy, na przyk豉d zabrudzone ubranie (w czasie akcji ratunkowej), zu篡cie materia堯w opatrunkowych z prywatnej apteczki lub opr騜nienie ga郾icy po瘸rowej. W tych przypadkach ratownik mo瞠 dochodzi wyr闚nania szkody materialnej. Podobnie mo瞠 to dotyczy r闚nie naruszenia zdrowia, je郵i zosta這 ono nara穎ne podczas ratowania. Ratownikowi przys逝guje zado嗆uczynienie za koszty poniesione w zwi您ku z leczeniem obra瞠 lub zranie odniesionych w czasie akcji. Przedmiotem pozwu mo瞠 by jeszcze 膨danie wyp豉cenia specjalnej zapomogi, renty, a nawet odszkodowania dla rodziny w razie 鄉ierci ratownika. Wszelkie odszkodowania powinny wyp豉ca obowi您ane do tego instytucje ubezpieczeniowe.

Karne skutki udzielania pomocy

   Prawo wypowiada si zasadniczo tylko w sprawie zaniechania udzielania niezb璠nej pomocy, nie zajmuje natomiast stanowiska w przypadkach niew豉軼iwego jej udzielenia. Prawnie mo積a wyst瘼owa tylko na podsawie obowi您uj帷ych przepis闚. Gdy ofiara wypadku umiera w wyniku doznanych obra瞠, nie udzielaj帷y pomocy ratownik nie mo瞠 by ukarany za uszkodzenie cia豉 lub spowodowanie 鄉ierci, a jedynie za zaniechanie udzielenia pomocy. Je瞠li wi璚 przypadkowy przechodzie nie udzieli pierwszej pomocy ofierze wypadku drogowego, mo瞠 ponie嗆 konsekwencje prawne jedynie za zaniechanie, zgodnie z art.. 164 kodeksu karnego, cho na skutek braku pomocy ranny umrze. Je郵i natomiast ratownik udzielaj帷 pomocy spowoduje uszkodzenie ustroju lub 鄉ier ofiary na skutek ra膨cego zaniedbania b掉 umy郵nie, b璠zie odpowiada za spowodowanie wspomnianych fatalnych konsekwencji swego dzia豉nia.
   Zaniedbaniem w zrozumieniu prawa jest nieprzestrzeganie wymaganej staranno軼i, do kt鏎ej jest si zobowi您anym i mo積a jej dope軟i w konkretnych warunkach na miar osobistych mo磧iwo軼i. Dlatego te przy okre郵aniu zaniedbania bierze si pod uwag okoliczno軼i danego przypadku, a w szczeg鏊no軼i konieczno嗆 po酥iechu. W豉郾ie przy nag造m wypadku okoliczno軼i te nierzadko utrudniaj prac ratownika. Cz瘰to istnieje r闚nocze郾ie bezpo鈔ednie niebezpiecze雟two dla zdrowia i 篡cia drugiej osoby, co zmusza ratownika do szybkiego rozstrzygania i dzia豉nia. W tych warunkach mo瞠 豉two doj嗆 do niedope軟ienia wszystkich czynno軼i i zachowania najwi瘯szej troskliwo軼i zalecanej przez przepisy prawne w przypadkach, gdy chodzi o ratowanie zdrowia i 篡cia. Kto opanowa jednak przyj皻e zasady udzielania pierwszej pomocy, z pewno軼i nie pope軟i zaniedbania. Zarzut powa積ego zaniedbania nie ma zastosowania w闚czas, gdy kto zgodnie ze swoj najlepsz wiedz i przekonaniem udziela pomocy w nag造m wypadku kieruj帷 si nabytymi wiadomo軼iami i do鈍iadczeniem, cho p騧niej rozwa瘸j帷 spraw w spokoju uzna swoje post瘼owanie za niew豉軼iwe lub nawet szkodliwe. Mo瞠 dzia si podobnie w闚czas, gdy szkoda powsta豉 dlatego, i ratownik pragn掖 unika ryzyka zwi您anego z gro膨cym mu niebezpiecze雟twem. Nie mo積a uzna za uszkodzenie cia豉 spowodowane zaniedbaniem pora瞠nia poprzecznego na skutek uszkodzenia kr璕os逝pa u nieprzytomnej ofiary wypadku, kt鏎 ratownik przeni鏀 na miejsce, gdzie by造 mo磧iwe do wykonania czynno軼i maj帷e ochroni rannego przed skutkami zakrztuszenia lub bezdechu. Prawodawca oczekuje ponadto, 瞠 zostan spe軟ione absolutnie wszystkie mo磧iwo軼i ratunku, nawet je郵i wykonane w tym celu czynno軼i mog okaza si p騧niej bezcelowe lub nawet szkodliwe. Znany prawnik Bockelman nast瘼uj帷o sformu這wa problemy prawne, maj帷e zastosowanie r闚nie dla ratownika, w swojej pracy "Problemy lekarskie w aspekcie prawa karnego":
   "Zastosowanie jakiego 鈔odka daj帷ego bodaj nadziej, jest tam gdzie grozi 鄉ier zawsze s逝szniejsze ni nieuczynienie niczego. Os康 wydaj帷y si przedtem s逝szny pozostaje niepodwa瘸lny nawet, je郵i oka瞠 si potem, 瞠 wyb鏎 鈔odka przyni鏀 w efekcie zamiast za瞠gnania - przyspieszenie zgonu. Prawo nie wymaga, aby rezygnowa z ostatniej szansy nawet w闚czas, gdy zamierzona czynno嗆 mo瞠 zawie嗆. Przeciwnie, oczekuje, 瞠 zostanie ona wykonana."